background image
visie Kees Hoogendoorn

Ik kan je niet leren pianospelen. Dat moet je zelf doen. Door vaak en slim te oefenen. En door goed te luisteren, naar je eigen spel en dat van anderen. Dat ‘zelf leren pianospelen’, daar kan ik je bij helpen.

Pianoles is maatwerk. Elke leerling is anders, heeft andere capaciteiten, wensen en verwachtingen. Wat mij betreft ben jij leidend als het gaat over wat je graag wilt spelen. Ik ben ervan overtuigd dat als je oprecht door bepaalde muziek gegrepen bent, je die vroeg of laat ook zult kunnen spelen. De weg om er te komen, het ‘hoe’, daar kun je me goed bij gebruiken.

Pianospelen doe je niet alleen met je vingers, maar met je hele lichaam en vooral met je hoofd. “Je gaat het pas zien als je het doorhebt”, sprak ooit Johan Cruijff. Iets dergelijks is van toepassing op musiceren: je kunt iets pas spelen als je het van binnen, in je hoofd, kunt horen. De ontwikkeling van dat ‘innerlijke gehoor’, daar gaan we veel aan werken, of je nu beginner bent of gevorderd. Dat doen we aan de piano, maar soms ook los van de piano. Mét de bladmuziek erbij, maar zeker ook uit het hoofd. En soms zelfs zónder piano en zónder bladmuziek.

In mijn lessen benader ik het pianospel vanuit verschillende invalshoeken. Je leert over muziek, over het instrument en over jezelf. De muziek, dat is de basis. Melodie, harmonie, ritme, vorm, stijl, karakter, geschiedenis… hoe meer ervaring je ermee krijgt, hoe beter je weet hoe je iets wilt laten klinken. En het lijkt vreemd, maar het is toch echt zo: als je hoofd weet wat het wil, dan volgen je vingers vanzelf.

Natuurlijk gaan we die vingers (en polsen, armen en schouders) ook trainen, door speciaal op jou toegesneden oefeningen en het spelen van zo veel mogelijk verschillende muziek. Ik ben geen groot fan van het oefenen van losse toonladders en technische etudes; ik werk het liefst met het muzikale materiaal uit het stuk dat jij wilt spelen. Omdat intelligent oefenen bij het leren beheersen van een instrument het belangrijkste is, besteed ik daar in de les veel aandacht aan. Je ziet mij tenslotte maar een uurtje per week of nog minder – de rest van de tijd moet je het zelf doen.

Verder leer je over de werking en de mogelijkheden van het instrument, dat is immers je middel om de muziek tot leven te brengen. Hoe beter je de piano leert kennen, hoe beter je vingers kunnen doen wat je hoofd wil. Een andere aanslag levert een andere klank op, de mogelijkheden tot variëren zijn eindeloos. Een beroemde pianist (Anton Rubinstein) zei eens: “De piano is niet één instrument, het is honderd instrumenten!”

Naast het instrument is er nog een ander middel: jijzelf. Muziek maken is de ultieme combinatie van verstand, gevoel en handelen. Een situatie waarbij je je helemaal moet laten gaan terwijl je tegelijkertijd alles onder controle moet houden. Daarom leer je tijdens de lessen ook over jezelf, als pianist en als mens. Want wie jij bent achter de piano, ben je vaak ook in het dagelijks leven. Speel je krachtig of bescheiden? Ben je fanatiek of relaxed, geduldig of snel verveeld? Heb je zelfvertrouwen of faalangst? Wat is er voor nodig om eventuele blokkades bij je weg te nemen? Wees niet bang, ik zal nooit de psycholoog uithangen – pianoles is geen therapie. Feit is wel dat je als leerling je hele persoonlijkheid meeneemt naar de les, met al je sterke en minder sterke punten. Daar zal ik dan ook zeker mee werken – mits je dat goed vindt en het over je muzikale ontwikkeling gaat.

Het allerbelangrijkste bij het leren beheersen van een instrument is het plezier dat je eraan kunt beleven. Aan de lessen, aan het oefenen en, als je dat wilt, aan het spelen voor publiek. Geen betere manier om te checken of je een bepaald muziekstuk daadwerkelijk beheerst dan het te laten horen aan anderen. Dat kan natuurlijk thuis, maar ook tijdens meer formele voorspeelmomenten. Ik organiseer daarom jaarlijks enkele leerlingenmiddagen, ergens in een leuke zaal in Amsterdam, waarbij alle leerlingen kunnen voorspelen aan elkaar en aan hun ouders, vrienden en bekenden.
Een feest voor de spelers én voor de luisteraars!